Tlfrilegar hugleiingar um jeppabreytingar.

 

g held a g s ekki sfariddari eins og sumir eru kallair f4x4-spjallinu en kannski m kalla ennen pistil sfaspeki af v a g er mest allt ri einhverjar sundir klmetra fr jeppanum mnum og slenska hlendinu og get g bara velt hlutunum fyrir mr frilega ( sfanum) stainn fyrir a fara t blskr ea upp fjll og prfa.

 

eir sem bara hafa huga ofurjeppum urfa varla a lesa lengra. a er svo miki fjalla um klbbnum (f4x4) a mr finnst tpast vi btandi og allra sst fr minni hlfu. Mr snist a ar s svo mikil raunveruleg reynsla (survival of the fittest) a baki v sem g les ar vefnum a a yrfti meiri httar speki til a betrumbta. g vona samt a eir fyrirgefi mr ef g er a keyra utan vegar hinnar einu snnu jeppadellu og kannski glopra t r mr einhverjum guspjllum.

 

Spurningin sem liggur fyrir mr er ekki bara: hvaa jeppi drfur og fltur mest snj?, heldur: hvernig er rtti jeppinn ef taka arf miki tillit til annarra sjnarmia ? og srstaklega: hva miki og hvernig a breyta honum?

a er nttrulega jeppinn minn sem snst mest fyrir sjlfum mr, en me essum pistli vil g reyna a gera mnar vangaveltur og niurstur rum nothfar.

 

Dmi m brjta niur svona:

 

  1. Hvaa krfur eru gerar til jeppans (t.d. flottur malbikinu, sumarferir um hlendi ea vetrar- og jklaferir lka)
  2. Hvaa tknilega eiginleika arf til ess a uppfylla krfurnar (t.d. dekkjaflot og vegh)
  3. Hvaa valkostir eru fyrir hendi til a last essa eiginleika (breytingapakkar)
  4. Tknilegt mat valkostum
    1. Kostir
    2. Gallar
    3. Tknilegir erfileikar og arar kostnaargryfjur
  5. Hagfrilegt mat valkostum (get og vil g borga a og skilar a sambrilegum notum)
  6. Srstk sjnarmi (t.d. hvaa ttir kosta mig ekkert af v g geri a sjlfur)

 

g skoa aallega liina 2. 4. sem hafa mest almennt gildi og nota til ess annars vegar viurkenndar kenningar, .e.a.s. samansuu af spekinni sem finna m hrna spjallsvinu (eftir a bi er a sa srtrarbrgin r ;-) + samanbur vi arar heimildir. Ekkert ntt v. Hinsvegar reyni g a meta hina msu tti tlfrilega og setja upp heildardmi til a bera valkostina saman sem raunhfastan htt.

 

etta finnst mr hafa skorta hinga til. Mrg af essum rifrildum sem vi finnum ng af f4x4-spjallsvinu bera keim af v a fullt af mnnum sem hafa miki rtt fyrir sr hver og einn eru a tj sig um tknileg ml, hver fr snum sjnarhli og einblnandi einstaka tti og oft t fr mismunandi forsendum. a er ekki mikil skilvirkni annig rasi, a endanum fist kannski mli leyst.

 

a sem verra er, g held a stundum s veri a draga villandi lyktanir t fr of einhlia vangaveltum og r standa n frekari skounar lok umru. Ef a er svo vitna ngu oft r eru etta allt einu ornar viurkenndar stareyndir, srstaklega ef a passar vel inn hugmyndafri jeppamanna ;-) Meira um a seinna.

 

g hef gjarnan nota Excel-tflur til a skoa tkniml og jafnvel setja upp flkin dmi. etta var yfirleitt gert hvellinum og egar niurstaan var fundin var mli bi. Gallinn var s, a g gat skili hva g var a fara en arir botna ekkert v n tarlegra tskringa. Og eftir einhvern tma g sjlfur erfileikum me a komast inn dmi aftur.

 

Til a etta geti ntst rum nota g agari vinnubrg hrna:

 

g setti upp Excel-tflu sem reiknilkan ea kerfi fyrir jeppaeiginleika og breytingar.

Tkniliir eru tflulnum og eim eru tilvsu auskiljanleg nfn ensku.

Skringar fyrir hvern tknili eru aftasta dlk slensku (ensku og sku get g btt vi seinna).

Tkniliir eru anna hvort mld/tlu gildi ea reiknu gildi. Reiknu gildi hafa annan bakgrunn til sjnrnnar agreiningar og hafa lokaa reiti (ef skjali er loka heild sinni) til a koma veg fyrir afviljandi breytingar.

Fyrir hvern valkost sem a skoa er einn tfludlkur sem einkennist af eim tluu gildum sem gefin eru.

Fyrsti valkosturinn er vimiunarbllinn, nefndur Base. Hann hefur nokkur mld gildi sem allir valkostir hfa til.

Allir reiknair tkniliir eru skilgreindir Excel-jfnum. r nota undantekningalaust nfn eirra tknilia (reiknara og mlda) sem r vsa til og eru ar me vel lsilegar og vonandi skiljanlegar.

Jfnurnar eru einfaldar og stundum nlganir sem g taldi duga. a m alltaf endurbta seinna ef rf ykir.

 

Kerfi tekur eim ttum sem g var a velta fyrir mr sustu mnuina og er langt fr v a n utan um alla tti ea a kryfja til mergjar. Nei, a er ekki alheimslkan jeppafrinnar. En a gti veri vsir a einhverju meira :-)

 

Eftirfarandi ttir eru skoair heildarsamhengi:

 

  1. Dekk og Felgur
  2. mis harml veghar og rm hjlsklum (frgangur)
  3. Massar og ungamijur
  4. Breidd og hliarstugleiki
  5. Virkt flot dekkja

 

Hugmyndin er a reiknilkani geti ntst rum ( heild ea tdrttum) og a s hgt a ra a fram ea breyta fyrir srstakar astur. Srstaklega heillandi vri ef a vri hgt a skapa ennan htt sameiginlegan tlfrilegan grundvll fyrir tknileg samskipti spjallsvinu.

 

Fyrirvari: etta reiknilkan notar giskanir og nlganir og getur innihaldi villur ess utan. Eins og g notai a til a skoa afbrigi af sama blnum kemur a oftast lti a sk ar sem nkvmni virkar venjulega bar hliar samanburi og ttu a jafnast nokkurnveginn t. Ef bera saman mismunandi bla (Toyotu-Patrol str ;-), arf a vanda meira til mlinga gilda og kvara sameiginlegan mlingagrundvll til a tryggja raunhfan samanbur. etta srstaklega vi fyrir r veghir sem engin almenn ea augljs skilgreining er til fyrir (FrameClearance, Body Clearance) svo og massa og ungamijur sem erfitt er a meta ea finna upplsingar um.

Srstaklega vil g leggja herslu , a etta eru ekki verkfrilegir treikningar og m als ekki nota sta slkra til hnnunar kutkjabreytinga. Hfundur ber enga byrg reianleika treikninga tflunnar ea hluta hennar og als ekki afleiingum notkunnar eirra einn ea annan htt.

 

er best a lta tfluna. Hana finni i Download-sunni. Best er a hlaa skjalinu niur og opna a Excel, v er miklu meira hgt a gera, en a m lka skoa a me netvafranum.

 

Gru reytirnir eru lokair. eir innihalda jfnur og stula sem hafa almennt gildi og a arf a koma veg fyrir a eim veri breytt af einhverjum klaufaskap. Hvtu reitirnir lsa eim blum, breytingum og valkostum sem a skoa. Taflan er tfyllt eins og g notai hana fyrir Musso Sports en v breyta svo arir a vild til a setja upp eigin dmi (.e.a.s skoa ara bla og breytingar). eir sem kunna a fara me Excel geta svo opna tfluna svo eir komist gru reitina og geta breytt hverju sem eir vilja til a ra eigin lausnir. g mli eindregi me v a a s gert me skilvirkum aferum, v a etta er ori svo viamiki a villur geta vel leynst og ori leiinlegar.

 

ar sem mr tti sta til eru athugasemdir (popup) reitum (rautt efra hgra horni). sumum hvtu reitunum Base-dlknum eru jfnur sem g notai til a tla gildi sem g gat ekki mlt (t.d. komst g ekki blinn til ess). r gtu veri nothfar fyrir ara og g mli me v a reitirnir su kannair hvort (nothf) jafna s eim, ur en ntt gildi er sett inn.

 

Uppsetning og niurstur fyrir minn breytingaferil:

 

g setti inn blinn eins og hann kemur r kassanum en me pallhsinu og aktjaldinu sem Base (vimiun).

 

Nst koma nokkrir dlkar me v sem g tel vera algengustu breytingapakkana fyrir blinn allt upp 38. Svo koma margir dlkar me mnum valkostum. eir byrja me blnum eins og hann er dag (OME-pakki til 4-6 cm. hkkunar fjrum + 32). g skoa svo mgulega vibtarpakka og afbrigi (dekkjastrir) af eim. Fyrst, til a komast lengra, arf a fara kanta og brettaskur. annig tti g a sleppa 33-34. Ef lengra skal halda snist mr vnlegast a hkka yfirbyggingu hflega (5cm.) og komast 35-36. Nsta skrefi, 38 kallar klafaskkun og frslu afturhsingar segja menn sem eiga a vita a. ar sem hvor liurinn um sig kostar vntanlega kringum miljn gu verksti (og vantar vntanlega n hlutfll o.s.frv.), sleppti g v a skoa a nnar en einbeiti mr a v, hva langt megi komast n eirra og fyrir miklu minni pening. Taflan var upphaflega hnnu til a n raunhfu mati einmitt essu.

 

Niursturnar koma kannski ekki vart. Breytingapakkarnir mtast af aalkostnaarlium og a er mikilvgast a kvea fyrirfram hva langt breytingarferillinn a n og hvaa framtar valkosta a taka tillit til, svo ekki urfi a endurvinna smu hlutina seinna. stuttu mli: Kantarnir sem fara (og brettavinnan) eiga a duga til frambar. a er bi a tiloka 38 og minnstu kantar duga allavega upp 35 venjulegri breidd (12,5). Hr er opin spurning, hvort og hva miki strra megi troa undir ea hvort srsma veri kanta fyrir yfirbreidd og kannski 36 vermli. 38 kantar passa a framan, en eru gerir fyrir hsingarfrslu a aftan, svo a eir duga ekki breyttir ar. a tti sennilega ekki a nota fyrir minna en 35 og vntanlega ekki heldur rf v.

 

Hkkunarmli er hreinu. Ekkert ea 5 cm vibt (body lift). Meira tti ekki a urfa. endanum snist mr a ekki taki v a gera etta tveimur skrefum, heldur a fara alla lei, hver sem hn verur.

 

Hugsunin a baki upphaflegu breytinganna blnum var s a gera hann vel fran til sumarfera en eya engum peningum a eltast vi hfni til vetrarfera. etta reyndist vel en eftir reynslu fyrsta sumarsins voru arfir endurmetnar:

 

  1. F eins mikla mkt vondum vegum og hgt er n ess a spilla rum aksturseiginleikum.
  2. a sakar ekki a hkka blinn meira, a s ekki brn nausyn fyrir sumarferarnar en a m ekki koma niur stugleika og heldur a auka hann.
  3. a vri bnus ef bllin veri nothfur til vetrarfera lka, hann eigi ekki a vera ofurmusso ;-)
  4. Flottheit skipta litlu mli en hann verur a vera fram gilegur snatti

 

etta eru ekki mjg strangar krfur og hagfrilegt mat vegur ess meira. .e.a.s. a m ekki kosta miki og ef a gengur ekki upp kemur alveg til greina a lta blinn vera eins og hann er.

 

g hef alltaf veri eirrar skounar a jeppa eigi helst a hkka fjrum ef a hnnunin leifir a. a skilar mestu torfruhfni en vi lendum ar fljtlega vandrum me fjrunarsvi klafabla eins og Mussoinns og verum a leita annarra lausna ef ekki fst ng. Til a upplsa etta betur eru skoaar mismunandi veghir tflunni. Breytingaaferir hafa mismunandi hrif essa veghartti og hkkun fjrum skilar mestu.

 

snj, og a er aal faratlminn fyrir utan vtnin, snst allt um flot og drif. Jeppi sekkur ekki snj, hann fltur alltaf, en hann httir a drfa ef hann fltur ekki dekkjunum heldur kvinum. ur en svo langt er komi skiftist floti sem samsvarar yngd blsins milli dekkja og undirvagns. Drif dekkja minnkar a sama skapi og undirvagnshlutar sem fljta snjnum mynda vinm, sem er neikvtt drif. etta er a sem vi verum a horfa egar vi hkkum jeppa fyrir snjinn. Fyrir utan flotmagn dekkja er a mikilvgast a hkka hluti sem eiga strstan tt (skalegu) floti og vinmi undirvagns. a er greinilega grindarsamstan. Drifklur eru a vsu near en r eru ekki svo strar og vi vi getum ekkert gert vi eim nema setja hrri dekk sem vi gerum hvort sem er. Hkkun yfirbyggingar ( grind) skilar litlu nema mguleikanum a koma hrri dekkjum undir. Fnt ef aallega er veri a skjast eftir flottheitum en fyrir torfru, hvort sem er snjr vtn ea grjt, tti a ru jfnu hkkun grindar fjrum a hafa forgang af v a hn skilar nstum tvfaldri hfni. etta verur augljst tflunni.

Virkt dekkjaflot er aalml ( snj) og er skilgreint hr sem rmml ea rmi dekkja nean grindar. etta eru nskildir liir og rmi tti a vera aeins meira en rmml en nkvmnin nlgunarjfnunum hefur eitthva hlira v, svo tlurnar eru nstum eins. Ef etta er skoa sst a 33 breyting fjrum (OME) hefur meira flot en venjuleg 35 me Body Lift og ess utan meiri h undir grind og hlfarpnnu en minni undir klu. ess utan er bllinn stugri hliarhalla. Floti m enn bta me v a fara upp (lglega) yfirbreidd (13,5). a vri einn mgulegur endapunktur fyrir minn breytingarferil og sleppur sennilega me venjulegum 33-35 kntum.

Ef vi skoum svo 35-36 dmi, nst rtt aeins jafn miki flot me venjulegu 12,5 breiddinni og me 33*13,5 og sraltil hkkun, en stugleikinn minnkar. Til a gera verulegan mun arf a fara upp 36*15,5, jafnbreitt og 38.

essi breidd er a vsu til 35 en er rugglega lgleg. 36*15,5 er mrkunum og a arf a leita upplsingar framleianda til a sj hvaa dekk sleppa. Hfni essa valkostar er miklu nr 38 en venjulegri 35 Body Lift breytingu en kostnaur lti meiri en 35 og aeins brot af v sem 38 kostar.

stainn fyrir a breyta drifhlutfllum sem er alger nausyn fyrir 38 tti a duga a f mtorbreytingu me 15-20% aukningu kraft og togi.

a er athyglisvert vi 36 valkostinn a hann er hrri undir hlfarpnnu en 38 me klafaskkun einni sr og a ykir vera veiki pnkturinn klafablunum. g gti jafnvel tra v a hann s lka duglegur frum, hann muni aldrei duga a vera forustusauur. heildina held g a etta s valkostur sem samsvarar sr vel, srstaklega ef bllinn er ekki lestaur miki a aftan snj. 20 cm hsingarfrsla 38unni frir 100 kg yfir framhsingu. Me 36unni verur bara a fra au blskrinn stainn ;-)

 

N er taflan bin a gera sitt til a sigta t hugaverustu valkostina. arf a skoa nnar:

 

Bir valkostir (nefndir Toyo33 og OME36 tflunni) nota breiari dekk mia vi verml en algengt er til a n meira flot svo til keypis. essu fylgja vissir gallar samanburi vi venjuleg 33-35 dekk:

 

  1. Lti rval markanum og ekki vst a hfilegir dekkjaeiginleikar su alltaf fanlegir
  2. Htt er vi a dekkin su srframleidd lkt og 38 (og strri) og ar me hlutfallslega yngri og drari en fjldaframleidd dekk. Kostnauraukinn leggst hverri endurnjun. a m alltaf sna til baka og fara venjulega breidd.
  3. Erfiara a f lna alveg passandi varadekk, en m alltaf taka mjrra.
  4. Auki lag legur, stris- og drifbna lkt og ekkt er af 38 breytingum

 

a eru fleiri ttir a vefjast fyrir mr:

 

  1. Skila breiari dekk smu ea meiri mkt grfum vegi (me hfilegri rhleypingu) ?
  2. Hva miki er hgt a auka mkt me stkkun dekkja (verml) ?
  3. Hvaa gallar (aksturseiginleika) fylgja breium og hum dekkjum (full uppblsnum) gum malarvegum og malbiki ?
  4. Fullnta venjulegar bretta og kanta breytingar frilega mgulegt rmi hjlsklum ea mtti gera betur me rum aferum ?

 

sasta punktinum, (4.) er g a velta fyrir mr, hvort hgt s a n lengra me v a gera n frambretti me kntum einu stykki r trefjaplasti. etta er kannski bara af v a g er vanur a vinna plastinu (sktukall ;-). En ef vi finnum ar einhverja vibtar-cm, vri a kannski mguleiki a komast 35-36 n body lift eins og sumum rum klafablum. Plastframbretti er lka hugavert hva snertir Mussoinn, sem er ekktur fyrir a vera vatnshrddur og enga almenniga snorkela hgt a f. a mtti afgreia a ml me og innbyggja nett snorkelinntak hgra bretti leiinni me stt fyrir (krma ;-) rr upp topp. Ekkert svona venjulegt xli.

 

Hva snertir aksturseiginleikana (3.), geri g r fyrir a dekkin sklist meira vi hliartak en kannski frekar vegna har en breiddar. g get svo mynda mr a a tilfinning stri veri vi a beinni (teygjukennd) og krefjist meiri athygli, sem er reytandi til lengdar. Krfurnar til snjdekkja og malbiksdekkja eru lka svo andhverfar hva stfni hlia snertir a a er erfittt a mynda sr a dekk geti veri gott hvorutveggja. Og svo er vottabretti 30-60 km. hraa enn anna ml (1. 2.) og eiga hliar a vera mjkar ea stfar ar ?

 

N er g kominn gegnum mitt Mussodmi en samt einhverjar hugleiingar almenns elis eftir:

 

nesta hluta tflunnar er vibtartafla, sem ekki var notu samanburinn en hn er tlu til nkvmari skounar breytingum, ar sem teki er tillit til mismunandi astna fram- og afturhjla, srstaklega klafablum. etta var einfalda aaltflunni og sama breyting skilgreind framan og aftan. Elilegast er a taka ar mi af framhjlum ar sem astur eru rengri. Hr er rm upp vi fremri og aftari hjlasklum tla ea mlt og smuleiis fjrunarsvi. Hargildin eru tekin r aaltflunni en a er hgt a breyta fjrunarsviinu. a getur veri rm til aukningar ess a aftan, allt s bi a framan. Svo m einnig gefa upp auka hkkun a aftan. Til einfldunar er fjrunarlengd gefin upp sem eitt samhverft gildi, .e.a.s. a skiftist a hlfu upp og niurfjrun. a er lagi v rauninni skoum vi bara uppfjrun hrna. nnur einfldun sem notu er aaltflunni er a setja hkkun fjrunarlengdar sem jafnmikla og hkkun fjrum. Ef hart fer eru a hvort sem er samslttarparnir sem ra (uppfjrun) og a er nausynlegt a athuga hvort eir su ngu langir egar dekk eru stkku til a koma veg fyrir skemmdir.

 

Fjrunarsvi:

Skilgreiningin sem g setti upp um flot dekkjum og undirvagni er g til a meta notagildi fjrunarsvis (teygju), sem sumir segja a skipti engu mli slenskum astum, tt hn s hvegum hf annarsstaar heiminum. Ef vi erum a elta fr klafabl, srstaklega ef hann er ekki hkkaur fjrum, byrjar hann rugglega a fljta upp hlfarpnnunni, eins og slea, ur enn verri hlutir gerast. Ef frin eru til dmis 5 cm. of djp, n dekkin rugglega enn niur. Hversu miki flot og drif au hafa fer hinsvegar eftir fjrunarsviinu. Ef niurfjrun er lnuleg, 10 cm, er dekkjafloti (a framan) hlfna. Ef niurfjrun er 20 cm., hfum vi enn . a munar um minna.

 

Hliarstugleiki:

Stugleiki jeppa er endalaust greiningsml. upplsingum breytingafyrirtkja og hr vefnum er v oft haldi fram sem stareynd a breyttir jeppar su stugri en breyttir af v a eir breikki meira en eir hkki (a sara stenst a vsu bara ef byrja er me svoklluum skuraskfum). etta a hafa veri sanna me tilraunum Terrano II. g held a Mussoinn s mjg svipaur bll, og tfludmi mitt v nothft til a meta svona tilraun. Tflureikningurinn kemst a annarri niurstu og g treysti ekki essari tilraun, sem menn sem ekkja menn sem ttu frnda sem var vistaddur tala um. Menn gleyma v lika auveldlega a bll arf a breikka tvfalt a sem hann hkkar ( ungamiju) til ess a halda stugleika. Vinstra meginn og hgra meginn. Hann getur vst olti bar ttir ;-)

a koma eiginlega aeins 33 breytingar vel t essu ea 35-36 mestu lglegu breidd (ekki 12,5). a getur heldur ekki veri ruvsi og arf ekki flkinn treykning til a sna a. minni httar breytingum m nota svigrm hnnum blsins ar til mrkum er n. ar getur bllinn komi betur t en breyttur. egar svo er fari lengra, hkkar allur fjarandi massi sem er a minnsta kosti 75% af heildinni og hkkun ungamiju er samsvarandi a minnnsta 75% af hkkun. Dekkin mega hinsvegar aeins breikka 2*33% af hkkun ea 66%. Vi getum btt rflega felgu-offset vi (svo hgt s a beygja ;-) en verum samt alltaf undir 100%. Til a halda sama stugleika yrftum vi 2*75% ea 150%. etta er nlgun dem gildir vi 45 veltihorn hliarhalla en a er lka raunhft. Bllinn verur rugglega stugri v meira sem hann er hkkaur (venjulegar breytingar innan ramma upphaflegrar hnnunar og eftir a hmarki stugleika er n).

Hinsvegar er munurinn veltihorni ekki geysilega mikill og sjlfagt ra arir ttir tfrslu breytinga meira um umferarryggi blsins. a er samt sta til a skoa etta, lka me tilliti til alls ungans sem menn eru a flkjast me toppnum (noti tfluna ;-)

 

N er etta orinn allt of langur pistill en vonandi gott efni fyrir ara spekinga til a tyggja . g vona a eir sem lesa hafi gaman og kannski einhver not af essu. Og svo m leirtta, betrumbta, mtmla ea gera grn a v. Ea kannski leggja eitthva mli eim leystu spurningum sem g setti fram. a vri einfaldast f4x4-spjallinu og g mun setja inn bendingu pistilinn ar. Mr fannst hann bara of viamikill til a setja hann ar inn.

 

Jn Fannberg ti Hamborg brum 35 r L